Los fragment/gewrichtsmuis in de enkel (corpus liberum)

Een los fragment (gewrichtsmuis) is een los stukje bot of kraakbeen wat in het gewricht rondzweeft. Er zijn vele oorzaken maar meestal worden gewrichtsmuizen veroorzaakt door een ongeval van de enkel, een slijmvliesaandoeningen of slijtage (artrose) van de enkel. Typisch voor een los fragment is dat ze niet altijd klachten (symptomen) geven. Ze bewegen soms vrij in de enkel en kunnen op die manier klem komen te zitten. Dit noemen we slotklachten. Hierbij treedt een acute bewegingsstop op als gevolg van inklemming van het losse stukje bot/kraakbeen. De patient lukt het vaak door met het schudden van het been, het stukje te verplaatsen waardoor de enkel weer normaal kan bewegen. Wanneer een los fragment vast komt te zitten in de enkel, kan dit beschadigingen geven van het kraakbeen van het gewricht.  

Behandeling van het losse fragment (gewrichtsmuis) in de enkel:

Om verdere beschadiging van het kraakbeen te voorkomen, wordt geadviseerd  het losse fragment te verwijderen via een een kijkoperatie (arthroscopie) van de enkel. De kijkoperatie van de enkel heeft een groot aantal voordelen. Via een twee- of drietal kleine openingen in de huid kunnen de aandoeningen van de enkel in beeld worden gebracht op een tv-monitor en kunnen deze afwijkingen direct worden behandeld tijdens dezelfde operatie. Een grote operatiewond is in veel gevallen dus niet meer nodig. Dit betekent een kortere operatieduur, minder wondproblemen en een sneller herstel en revalidatieperiode. Een groot voordeel is eveneens dat de ingreep in dagbehandeling wordt gedaan en dat u vrijwel altijd direkt na de ingreep de enkel weer volledig mag belasten. De enkel kijkoperatie vindt plaats onder narcose of middels een ruggenprik.

Na de kijkoperatie van het losse fragment in de enkel:

De enkel is vaak gezwollen na de operatie. Vaak neemt de beweeglijkheid die door het verwijderen van het losse fragment is verkregen, tijdelijk af als gevolg van deze zwelling. Om de enkel is een drukverband aangelegd na de operatie. De resultaten bij deze operatie zijn over het algemeen goed maar, hangen af van de ernst van de (al opgetreden) slijtage van de enkel. Als er geen schade is aan het gewricht zal de enkel in de meeste gevallen volledig normaal functioneren. Soms ontstaan er weer nieuwe gewrichtsmuizen. Deze kunnen in een later stadium opnieuw worden verwijderd via een zelfde kijkoperatie.

Adviezen voor thuis bij een los fragment in de enkel:

U heeft krukken nodig voor het mobiliseren. Meestal kan het drukverband na 2 of 3 dagen worden verwijderd. U kunt zelf oefenen met buigen, strekken en ronddraaien van de voet (onbelast). Het is belangrijk dit dagelijks te oefenen. Pijn en zwelling van de enkel zijn een teken dat u het rustiger aan moet doen. Zware belasting van de enkel zoals veel (trap)lopen zult u de eerste paar weken moeten beperken. U mag de eerste week niet baden en zwemmen. Na genezing zijn de huidwondjes vaak nog dik. Dit komt doordat het onderliggende kapsel van de enkel nog geopend is en wat langere tijd nodig heeft om te genezen. Dit duurt gauw drie tot vier weken. Bij een warme, gezwollen enkel, kunt u gebruik maken van cold packs (verkrijgbaar bij de drogist). Als uw hele enkel dik wordt of pijn gaat doen of als u niet meer op uw enkel kunt steunen of koorts krijgt, adviseren wij u contact op te nemen met uw orthopedisch chirurg. Het moment waarop u weer kunt werken hangt af van de grootte van de operatie en het soort werk dat u doet. Bespreekt u dit vast voor de operatie met uw orthopedisch chirurg op de polikliniek.